Die Pragmatik gehört zu den zentralen Teildisziplinen der Linguistik. Sie versteht Sprache als Form sozialen Handelns und untersucht, wie Menschen mithilfe sprachlicher und anderer semiotischer Ressourcen in konkreten Kommunikationssituationen Bedeutung aushandeln, Beziehungen gestalten und kommunikative Ziele erreichen. Ziel der Veranstaltung ist, die Studierenden mit den grundlegenden Fragestellungen, theoretischen Ansätzen und Methoden der Pragmatik vertraut zu machen und sie zu einer wissenschaftlich fundierten Analyse sprachlichen Handelns zu befähigen.

Im Mittelpunkt stehen zentrale pragmatische Konzepte wie Sprechakte, Deixis, Präsuppositionen, Implikaturen, Höflichkeit, Facework sowie die Rolle des Kontextes bei der Produktion und Interpretation sprachlicher Äußerungen. Darüber hinaus werden Aspekte der interkulturellen und interlingualen Kommunikation sowie authentische Beispiele aus der deutschen Sprache herangezogen, um pragmatische Phänomene im gesellschaftlichen, kulturellen und institutionellen Kontext zu analysieren. Die Studierenden lernen, sprachliches Handeln als dynamischen und kontextgebundenen Prozess zu verstehen und geeignete pragmatische Analyseverfahren auf authentische Kommunikationssituationen anzuwenden.

Nach dem erfolgreichen Absolvieren des Seminars werden die Studierenden in der Lage sein,

• die zentralen Fragestellungen, Begriffe und theoretischen Ansätze der Pragmatik zu erläutern,
• sprachliche Äußerungen unter Berücksichtigung ihres kommunikativen, sozialen und kulturellen Kontextes zu analysieren,
• pragmatische Phänomene wie Sprechakte, Deixis, Implikaturen, Präsuppositionen, Höflichkeit und Facework in authentischen Kommunikationssituationen zu identifizieren und zu erklären,
• pragmatische Analysemethoden sicher anzuwenden und kommunikatives Handeln mithilfe wissenschaftlicher Terminologie zu beschreiben und kritisch zu reflektieren.

Η Πραγματολογία αποτελεί έναν από τους βασικούς κλάδους της Γλωσσολογίας. Αντιμετωπίζει τη γλώσσα ως μέσο επικοινωνιακής και κοινωνικής δράσης, και διερευνά τον τρόπο με τον οποίο οι συνομιλητές συνδιαμορφώνουν και διαπραγματεύονται τη σημασία σε συγκεκριμένες περιστάσεις επικοινωνίας. Στόχος του μαθήματος είναι να εξοικειώσει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες με τα βασικά ερευνητικά ερωτήματα, τις θεωρητικές προσεγγίσεις και τις μεθόδους της Πραγματολογίας, καθώς και να τους καταστήσει ικανούς να αναλύουν επιστημονικά τη γλωσσική δράση σε αυθεντικά επικοινωνιακά περιβάλλοντα.

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές και οι φοιτήτριες θα είναι σε θέση να:

• περιγράφουν τα βασικά ερευνητικά ερωτήματα, τις θεμελιώδεις έννοιες και τις κυριότερες θεωρητικές προσεγγίσεις της Πραγματολογίας,
• αναλύουν γλωσσικές εκφωνήσεις λαμβάνοντας υπόψη το επικοινωνιακό, κοινωνικό και πολιτισμικό τους συγκείμενο,
• αναγνωρίζουν και να ερμηνεύουν πραγματολογικά φαινόμενα, όπως οι λεκτικές πράξεις, η δεικτικότητα, οι συνεπαγωγές, οι προϋποθέσεις, η γλωσσική ευγένεια και η διαχείριση προσώπου σε αυθεντικές επικοινωνιακές περιστάσεις,
• εφαρμόζουν πραγματολογικές μεθόδους ανάλυσης και να περιγράφουν και να αξιολογούν τη γλωσσική δράση αξιοποιώντας την κατάλληλη επιστημονική ορολογία.