Das Seminar zielt darauf ab, dass die Studierenden spezifische Kenntnisse und Fähigkeiten zur Entwicklung der soziolinguistischen Kompetenz im Unterricht Deutsch als Fremdsprache erwerben. Zunächst werden soziolinguistische Fragestellungen diskutiert, wie z.B. das Verhältnis zwischen Sprache, Fremdsprachigkeit und Gesellschaft. Die Studierenden werden mit dem Konzept der soziolinguistischen Kompetenz vertraut gemacht, das die Fähigkeit von Fremdsprachenlernenden beschreibt, sprachliche Äußerungen gemäß den soziokulturellen Regeln des Sprachgebrauchs und den Diskursregeln angemessen zu formulieren. Gleichzeitig werden sie für Themen wie soziale und kulturelle Normen, Identität, Hierarchie usw. sensibilisiert. Darüber hinaus lernen die Studierenden verschiedene Kompetenzmodelle kennen und setzen sich kritisch mit der Stellung der soziolinguistischen Kompetenz in diesen Modellen auseinander. Sie analysieren den Zusammenhang zwischen der soziolinguistischen Kompetenz und anderen sprachlichen Kompetenzen. Die Studierenden werden sowohl mit dem europäischen als auch mit dem lokalen bildungspolitischen Rahmen vertraut gemacht, in denen die soziolinguistische Kompetenz im Kontext des Fremdsprachenunterrichts definiert wird. Auf dieser Grundlage werden didaktische Methoden und Unterrichtsaktivitäten kritisch betrachtet, die die soziolinguistische Kompetenz der Lernenden im Bereich Deutsch als Fremdsprache fördern. Abschließend wird die Relevanz der soziolinguistischen Kompetenz für die Bewertung von Fremdsprachenkenntnissen diskutiert.

Lernziele

Nach erfolgreichem Abschluss des Seminars sollen die Studierenden:

• soziolinguistische Phänomene erkennen, beschreiben und analysieren können,
• den Einfluss sozialer Strukturen auf den Sprachgebrauch erkennen,
• kommunikationsgerechte und angemessene Entscheidungen bei der Vermittlung der soziolinguistischen Dimension von Deutsch als Fremdsprache treffen,
• die Authentizität und Angemessenheit didaktischer Methoden, die sie im Unterricht einsetzen, erkennen,
• theoretische Modelle und methodische Werkzeuge verstehen, vergleichen und bewerten,
• eigenständig Primärquellen analysieren, bestehende Sekundärquellen kritisch bewerten, eine wissenschaftliche Arbeit verfassen sowie ihre Ergebnisse mündlich präsentieren können.

Το σεμινάριο στοχεύει στο να αναπτύξουν οι φοιτήτριες/ές ειδικές γνώσεις και δεξιότητες σχετικά με την εξέλιξη της κοινωνιογλωσσικής ικανότητας στο μάθημα της Γερμανικής ως Ξένης Γλώσσας. Αρχικά, θα συζητηθούν κοινωνιογλωσσολογικά ζητήματα, όπως η σχέση γλώσσας, ξενογλωσσίας και κοινωνίας. Οι φοιτήτριες/ες θα εξοικειωθούν με την έννοια της κοινωνιογλωσσικής ικανότητας ως την ικανότητα ομιλητριών/τών ξένων γλωσσών που σχετίζεται με τους κοινωνιοπολιτισμικούς κανόνες χρήσης της γλώσσας και του κανόνες της συνομιλίας. Παράλληλα, οι φοιτήτριες/ες θα ευαισθητοποιηθούν σε θέματα όπως κοινωνικές και πολιτισμικές νόρμες, ταυτότητα, ιεραρχία, κ.λπ. Επίσης, οι φοιτήτριες/ες θα γνωρίσουν μοντέλα περιγραφής ικανοτήτων και θα εξετάσουν κριτικά την θέση της κοινωνιογλωσσικής ικανότητας στα μοντέλα αυτά, καθώς και τη σχέση της με άλλες γλωσσικές ικανότητες. Οι φοιτήτριες/ες  θα έρθουν σε επαφή τόσο με το ευρωπαϊκό και όσο και το τοπικό εκπαιδευτικοπολιτικό πλαίσιο, το οποίο περιγράφει την κοινωνιογλωσσική ικανότητα σε σχέση με την διδασκαλία ξένων γλωσσών. Βάσει αυτού, θα εξετάσουν κριτικά διδακτικές μεθόδους και δραστηριότητες όπου εμπλέκεται η κοινωνιογλωσσική ικανότητα των διδασκομένων της Γερμανικής ως Ξένης Γλώσσας. Τέλος, θα συζητηθεί η κοινωνιογλωσσική ικανότητα σε σχέση με την αξιολόγηση ξένων γλωσσών. 

Με την επιτυχή ολοκλήρωση του μαθήματος η/ο φοιτήτρια/ης αναμένεται:

• να αναγνωρίζει, να περιγράφει και να αναλύει φαινόμενα της κοινωνιογλωσσολογίας,
• να αναγνωρίζει τη επιρροή κοινωνικών δομών πάνω στη χρήση της γλώσσας,
• να καταλήγει σε επικοινωνιακά αρμόζουσες και αποδεκτές επιλογές κατά τη διδασκαλία της Γερμανικής ως ξένης γλώσσας στην κοινωνιογλωσσολογική διάσταση αυτής,
• να αναγνωρίζει την αυθεντικότητα και καταλληλότητα των διδακτικών μεθόδων που θα κληθεί να χρησιμοποιεί ως εργαλεία,
• να κατανοεί, να συγκρίνει και να αξιολογεί θεωρητικά μοντέλα και μεθοδολογικά εργαλεία,