Η μετάβαση από το σχολείο στο πανεπιστήμιο αποτελεί σημαντικό αναπτυξιακό βήμα. Ο νέος καλείται να διαχειριστεί μεγαλύτερη αυτονομία, διαφορετικές ακαδημαϊκές απαιτήσεις, νέες κοινωνικές σχέσεις και, σε αρκετές περιπτώσεις, απομάκρυνση από το οικογενειακό σπίτι. Για έναν νέο που έχει αντιμετωπίσει άγχος, κατάθλιψη, ΔΕΠ-Υ, διατροφική διαταραχή, ψύχωση, αυτισμό ή άλλη ψυχική ή αναπτυξιακή δυσκολία, οι αλλαγές αυτές μπορεί να δημιουργούν επιπλέον προκλήσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν μπορεί να σπουδάσει με επιτυχία ή να ζήσει αυτόνομα. Σημαίνει ότι η μετάβαση χρειάζεται να προετοιμαστεί με τρόπο που λαμβάνει υπόψη τόσο τις δυνατότητες όσο και τις ανάγκες του. Η έναρξη του πανεπιστημίου δεν χρειάζεται να αντιμετωπίζεται ως μια στιγμή κατά την οποία ο νέος πρέπει ξαφνικά να μπορεί να διαχειρίζεται μόνος του όσα μέχρι τότε αναλάμβαναν οι γονείς ή οι επαγγελματίες. Η αυτονομία αναπτύσσεται σταδιακά.

Γιατί η μετάβαση μπορεί να είναι απαιτητική;

Το σχολείο προσφέρει συνήθως ένα σχετικά προβλέψιμο καθημερινό πλαίσιο. Υπάρχει σταθερό ωράριο, οι εκπαιδευτικοί γνωρίζουν τους μαθητές και οι γονείς έχουν συχνά σημαντικό ρόλο στην οργάνωση της καθημερινότητας. Στο πανεπιστήμιο πολλά από αυτά αλλάζουν. Ο φοιτητής χρειάζεται να οργανώνει μόνος του το πρόγραμμα, να παρακολουθεί προθεσμίες, να αποφασίζει πότε και πώς θα μελετήσει και να αναζητά βοήθεια όταν τη χρειάζεται. Μπορεί επίσης να χρειάζεται να διαχειρίζεται χρήματα, φάρμακα, μετακινήσεις, διατροφή, ύπνο και οικιακές υποχρεώσεις. Η ελευθερία αυτή μπορεί να είναι ιδιαίτερα θετική, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να αποκαλύψει δυσκολίες που στο σχολικό περιβάλλον αντισταθμίζονταν από τη δομή και την υποστήριξη της οικογένειας.

Η επιτυχία στο σχολείο δεν εγγυάται ότι η μετάβαση θα είναι εύκολη

Ορισμένοι νέοι με ψυχικές ή αναπτυξιακές δυσκολίες έχουν πολύ καλή σχολική επίδοση και παρ' όλα αυτά δυσκολεύονται σημαντικά όταν αρχίσουν τις σπουδές τους. Ένας μαθητής με ΔΕΠ-Υ μπορεί να κατάφερνε να οργανώνεται επειδή οι γονείς και το σχολείο υπενθύμιζαν καθημερινά τις υποχρεώσεις του. Ένας νέος με αυτισμό μπορεί να είχε εξοικειωθεί με ένα σταθερό σχολικό περιβάλλον και να δυσκολευτεί με τις συνεχείς αλλαγές αιθουσών, προσώπων και κοινωνικών απαιτήσεων. Ένας έφηβος με αγχώδη διαταραχή μπορεί να είχε καλή επίδοση αλλά να δυσκολευτεί όταν χρειαστεί να δημιουργήσει μόνος του ένα νέο κοινωνικό δίκτυο. Για αυτό η προετοιμασία χρειάζεται να εξετάζει όχι μόνο τους βαθμούς αλλά και τις πρακτικές δεξιότητες που θα απαιτήσει η νέα ζωή.

Η προετοιμασία χρειάζεται να αρχίζει πριν από την έναρξη των σπουδών

Η μετάβαση είναι ευκολότερη όταν δεν ξεκινά την ημέρα της εγγραφής στο πανεπιστήμιο. Πριν από την αποφοίτηση από το σχολείο είναι χρήσιμο να συζητηθεί τι θα αλλάξει στην καθημερινότητα, ποιες δυσκολίες είναι πιθανό να εμφανιστούν και ποια πράγματα χρειάζεται ο νέος να μάθει να διαχειρίζεται περισσότερο αυτόνομα. Αν παρακολουθείται από υπηρεσία ψυχικής υγείας παιδιών και εφήβων και πρόκειται να χρειαστεί συνέχεια της φροντίδας ως ενήλικος, η μετάβαση στις αντίστοιχες υπηρεσίες είναι σημαντικό να οργανωθεί και να μη θεωρηθεί ότι θα συμβεί αυτόματα. Οι διεθνείς οδηγίες για τη μετάβαση στις υπηρεσίες ενηλίκων τονίζουν ότι αυτή πρέπει να είναι προγραμματισμένη διαδικασία και όχι μια απότομη διακοπή της προηγούμενης φροντίδας.

Τι χρειάζεται να γνωρίζει ο ίδιος ο νέος για τη δυσκολία του;

Καθώς πλησιάζει η ενηλικίωση, είναι σημαντικό ο νέος να κατανοεί όσο γίνεται καλύτερα τη δική του ψυχική κατάσταση. Χρειάζεται σταδιακά να γνωρίζει ποια διάγνωση έχει, εφόσον υπάρχει, ποια συμπτώματα έχει εμφανίσει στο παρελθόν, ποιοι παράγοντες συνήθως τον επιβαρύνουν και ποια πρώιμα σημεία μπορεί να δείχνουν ότι η κατάσταση αρχίζει να επιδεινώνεται. Είναι επίσης χρήσιμο να γνωρίζει ποια θεραπεία έχει βοηθήσει, ποια φάρμακα λαμβάνει και γιατί, ποιον πρέπει να ενημερώσει αν εμφανιστεί πρόβλημα και πώς μπορεί να κλείσει μόνος του ένα ραντεβού. Η γνώση αυτή αποτελεί μέρος της αυτονομίας και όχι απλώς ιατρική πληροφορία.

Η συνέχεια της θεραπείας δεν πρέπει να διακόπτεται επειδή αρχίζουν οι σπουδές

Ένας νέος μπορεί να θέλει να αντιμετωπίσει την έναρξη του πανεπιστημίου ως μια εντελώς καινούργια αρχή και να θεωρήσει ότι δεν χρειάζεται πλέον θεραπεία ή παρακολούθηση. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί πράγματι να έχει ολοκληρωθεί η θεραπεία. Όταν όμως υπάρχει ανάγκη συνέχισης, η αλλαγή περιβάλλοντος δεν αποτελεί από μόνη της λόγο διακοπής. Η έναρξη των σπουδών μπορεί να συνοδεύεται από περισσότερο άγχος, αλλαγές στον ύπνο, λιγότερη οικογενειακή επίβλεψη και μεγαλύτερη έκθεση σε αλκοόλ ή άλλες ουσίες. Σε έναν νέο με ιστορικό σημαντικής ψυχικής διαταραχής, η περίοδος αυτή χρειάζεται συχνά μεγαλύτερη και όχι μικρότερη προσοχή.

Τι γίνεται με τη φαρμακευτική αγωγή;

Όταν ο νέος λαμβάνει ψυχιατρική φαρμακευτική αγωγή, χρειάζεται σταδιακά να αναλαμβάνει μεγαλύτερη ευθύνη για τη σωστή χρήση της. Αυτό περιλαμβάνει να γνωρίζει το όνομα και τη δόση του φαρμάκου, πότε πρέπει να το λαμβάνει, πότε χρειάζεται επανεκτίμηση και πώς θα εξασφαλίζει εγκαίρως την επόμενη συνταγή. Η μετακόμιση για σπουδές μπορεί να διαταράξει μια προηγουμένως σταθερή ρουτίνα. Η παράλειψη δόσεων επειδή αλλάζει το ωράριο ύπνου, επειδή ο νέος ξεχνά να ανανεώσει τη συνταγή ή επειδή θεωρεί ότι «αφού αισθάνομαι καλά, δεν χρειάζομαι πια το φάρμακο» μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα. Η αλλαγή ή η διακοπή της αγωγής χρειάζεται να γίνεται σε συνεργασία με τον θεράποντα και όχι επειδή άλλαξε η καθημερινότητα.

Ο ύπνος είναι συχνά από τα πρώτα πράγματα που αποδιοργανώνονται

Η φοιτητική ζωή μπορεί να περιλαμβάνει ακανόνιστο ωράριο, βραδινές εξόδους, διάβασμα μέχρι αργά και μεγάλη διαφοροποίηση μεταξύ καθημερινών και Σαββατοκύριακου. Για κάθε νέο ο ανεπαρκής ύπνος μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση, την προσοχή και την ακαδημαϊκή λειτουργία. Σε ορισμένες ψυχικές διαταραχές, όμως, η διαταραχή του ύπνου μπορεί να έχει ακόμη μεγαλύτερη σημασία. Ένας νέος που γνωρίζει ότι η έλλειψη ύπνου έχει προηγηθεί στο παρελθόν σημαντικής επιδείνωσης χρειάζεται να αντιμετωπίζει τον ύπνο ως μέρος της φροντίδας της ψυχικής του υγείας και όχι απλώς ως κάτι που μπορεί να θυσιάζεται επ' αόριστον για το διάβασμα ή την κοινωνική ζωή.

Αλκοόλ και άλλες ουσίες

Για αρκετούς νέους η έναρξη των σπουδών συνοδεύεται από μεγαλύτερη έκθεση σε αλκοόλ και, ενδεχομένως, άλλες ουσίες. Ένας νέος που λαμβάνει φαρμακευτική αγωγή χρειάζεται να γνωρίζει αν υπάρχουν σημαντικές αλληλεπιδράσεις. Παράλληλα, η χρήση ουσιών μπορεί να επιδεινώσει άγχος, κατάθλιψη, παρορμητικότητα και προβλήματα ύπνου, ενώ σε ευάλωτα άτομα η κάνναβη και άλλες ουσίες μπορεί να σχετίζονται με ψυχωτικά συμπτώματα. Η κοινωνική πίεση μπορεί να είναι σημαντική, αλλά η συμμετοχή στη φοιτητική ζωή δεν προϋποθέτει τη χρήση αλκοόλ ή άλλων ουσιών.

Η μετακόμιση μακριά από το σπίτι

Για ορισμένους νέους, η έναρξη του πανεπιστημίου συμπίπτει με την πρώτη φορά που ζουν χωρίς τους γονείς τους. Η εμπειρία μπορεί να είναι συναρπαστική αλλά και απαιτητική. Ο νέος χρειάζεται να οργανώνει μόνος του το φαγητό, την καθαριότητα, τα χρήματα, το ωράριο και τις καθημερινές του υποχρεώσεις. Η δυσκολία σε αυτά τα θέματα δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν είναι έτοιμος να σπουδάσει. Μπορεί να σημαίνει ότι χρειάζεται συγκεκριμένη προετοιμασία και περισσότερη δομή. Είναι χρήσιμο ορισμένες από αυτές τις δεξιότητες να αρχίσουν να καλλιεργούνται πριν από τη μετακόμιση και όχι να αναμένεται ότι θα εμφανιστούν αυτόματα επειδή ο νέος έγινε φοιτητής.

Η μοναξιά των πρώτων μηνών

Η εικόνα ότι όλοι οι νέοι κάνουν αμέσως φίλους και περνούν εξαιρετικά από τις πρώτες ημέρες του πανεπιστημίου δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα όλων. Πολλοί φοιτητές χρειάζονται χρόνο για να δημιουργήσουν νέες σχέσεις. Ένας νέος που αφήνει πίσω στενούς φίλους μπορεί να αισθάνεται μόνος ακόμη και αν εξωτερικά φαίνεται ότι έχει αποκτήσει μεγάλη ελευθερία. Για έναν νέο με κοινωνικό άγχος, κατάθλιψη ή δυσκολίες κοινωνικής επικοινωνίας, η απομόνωση μπορεί να γίνει μεγαλύτερη. Η συμμετοχή σε μαθήματα, φοιτητικές ομάδες, αθλητικές ή άλλες δραστηριότητες μπορεί να δημιουργήσει σταδιακά ευκαιρίες για επαναλαμβανόμενη επαφή με τους ίδιους ανθρώπους. Οι ουσιαστικές σχέσεις συνήθως δεν δημιουργούνται τις πρώτες ημέρες.

Τι γίνεται όταν ο νέος δυσκολεύεται να παρακολουθήσει τις ακαδημαϊκές απαιτήσεις;

Η μετάβαση από το σχολείο στο πανεπιστήμιο περιλαμβάνει σημαντική αύξηση της προσωπικής ευθύνης. Δεν υπάρχει πάντοτε κάποιος που θα παρατηρήσει ότι ο φοιτητής δεν έχει παραδώσει εργασίες ή ότι έχει σταματήσει να παρακολουθεί μαθήματα. Ένας νέος μπορεί να αρχίσει να μένει πίσω και να ντρέπεται τόσο πολύ ώστε να αποφεύγει ακόμη περισσότερο το πανεπιστήμιο. Η δυσκολία χρειάζεται να αντιμετωπίζεται νωρίς. Μια χαμένη εργασία ή ένα αποτυχημένο μάθημα είναι πολύ ευκολότερο να διαχειριστεί από μήνες συσσωρευμένων απουσιών και εκκρεμοτήτων. Η αναζήτηση βοήθειας από διδάσκοντες, ακαδημαϊκούς συμβούλους ή κατάλληλες πανεπιστημιακές υπηρεσίες δεν αποτελεί αποτυχία αυτονομίας.

Χρειάζεται να ενημερωθεί το πανεπιστήμιο για την ψυχική δυσκολία;

Δεν υπάρχει μία απάντηση για όλους. Ένας νέος δεν χρειάζεται απαραίτητα να γνωστοποιήσει προσωπικές πληροφορίες σε όλους τους διδάσκοντες ή συμφοιτητές του. Σε ορισμένες περιπτώσεις όμως μπορεί να είναι χρήσιμο να απευθυνθεί έγκαιρα στην αρμόδια υπηρεσία του πανεπιστημίου όταν χρειάζεται συγκεκριμένη υποστήριξη ή προσαρμογή των εκπαιδευτικών συνθηκών. Οι διαδικασίες και οι δυνατότητες διαφέρουν μεταξύ ιδρυμάτων. Είναι επομένως χρήσιμο να διερευνηθούν πριν εμφανιστεί μια κρίση και όχι μόνο όταν ο νέος έχει ήδη φτάσει σε σημείο σημαντικής αποδιοργάνωσης. Η γνωστοποίηση μιας δυσκολίας χρειάζεται να γίνεται στο κατάλληλο πλαίσιο και στον βαθμό που είναι απαραίτητος για να εξασφαλιστεί η υποστήριξη που χρειάζεται ο φοιτητής.

Η υποστήριξη δεν είναι το ίδιο με τη μείωση των απαιτήσεων

Η κατάλληλη υποστήριξη έχει στόχο να δώσει στον νέο τη δυνατότητα να συμμετέχει στην εκπαίδευση όσο γίνεται ισότιμα. Δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται όλες οι απαιτήσεις ή ότι ο φοιτητής δεν χρειάζεται να αποκτήσει δεξιότητες αυτονομίας. Μερικές φορές η καλύτερη υποστήριξη είναι περισσότερη δομή, σαφέστερη οργάνωση, κατάλληλες προσαρμογές και έγκαιρη επικοινωνία. Σε άλλες περιπτώσεις μπορεί να χρειάζεται προσωρινή μείωση του ακαδημαϊκού φορτίου. Η παρέμβαση χρειάζεται να προσαρμόζεται στη συγκεκριμένη κατάσταση και όχι μόνο στο όνομα της διάγνωσης.

Ο ρόλος των γονέων αλλάζει

Για τους γονείς η μετάβαση μπορεί να είναι δύσκολη. Μέχρι τότε μπορεί να έκλειναν τα ραντεβού, να παρακολουθούσαν τη λήψη φαρμάκων, να επικοινωνούσαν με το σχολείο και να αντιλαμβάνονταν γρήγορα κάθε αλλαγή στη συμπεριφορά. Με την ενηλικίωση, ο νέος αποκτά μεγαλύτερη ιδιωτικότητα και ευθύνη για τη φροντίδα του. Οι επαγγελματίες δεν μπορούν να αντιμετωπίζουν αυτόματα τους γονείς ως τα πρόσωπα που λαμβάνουν αποφάσεις ή έχουν πρόσβαση σε όλες τις πληροφορίες. Η αλλαγή αυτή μπορεί να προκαλεί ανασφάλεια στους γονείς, ιδιαίτερα όταν υπάρχει ιστορικό σοβαρής ψυχικής διαταραχής. Ο στόχος δεν είναι να αποσυρθούν απότομα από τη ζωή του νέου αλλά να περάσουν σταδιακά από τον ρόλο του διαχειριστή στον ρόλο του διαθέσιμου υποστηρικτικού προσώπου.

Ο νέος χρειάζεται να μάθει να μιλά ο ίδιος για τη φροντίδα του

Μέρος της μετάβασης στην ενήλικη ζωή είναι η σταδιακή ανάπτυξη της δυνατότητας να εκφράζει ο ίδιος τι χρειάζεται. Μπορεί να μάθει να περιγράφει τα συμπτώματά του στον γιατρό, να θέτει ερωτήσεις για τη θεραπεία, να αναφέρει ανεπιθύμητες ενέργειες φαρμάκων και να κλείνει μόνος του ραντεβού. Αυτό δεν χρειάζεται να γίνει απότομα. Σε μια μεταβατική περίοδο οι γονείς μπορεί να εξακολουθούν να βοηθούν, αλλά είναι χρήσιμο ο νέος να έχει όλο και περισσότερο ενεργό ρόλο. Οι κατευθυντήριες οδηγίες για τη μετάβαση στις υπηρεσίες ενηλίκων δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στη συμμετοχή του νέου στις αποφάσεις και στην ανάπτυξη της ικανότητάς του να κατευθύνει σταδιακά ο ίδιος τη φροντίδα του.

Χρειάζεται ένα σχέδιο για το τι θα γίνει αν η κατάσταση επιδεινωθεί

Για έναν νέο με ιστορικό σημαντικής ψυχικής διαταραχής είναι χρήσιμο, πριν αρχίσει τις σπουδές, να υπάρχει μια σαφής εικόνα για το τι θα γίνει αν εμφανιστεί υποτροπή. Ο ίδιος χρειάζεται να γνωρίζει ποια είναι τα προσωπικά του προειδοποιητικά σημεία. Για κάποιον μπορεί να είναι η αϋπνία και η απόσυρση, για άλλον η αυξανόμενη απελπισία, η διακοπή της διατροφής, οι κρίσεις πανικού ή η εμφάνιση ασυνήθιστων αντιληπτικών εμπειριών. Χρειάζεται επίσης να γνωρίζει με ποιον θα επικοινωνήσει, ποια υπηρεσία τον παρακολουθεί και ποιο πρόσωπο από την οικογένεια ή το κοντινό περιβάλλον μπορεί να βοηθήσει αν ο ίδιος δυσκολεύεται να οργανώσει τη φροντίδα. Ένα τέτοιο σχέδιο δεν σημαίνει ότι αναμένεται απαραίτητα υποτροπή. Μειώνει όμως την αβεβαιότητα αν πράγματι υπάρξει πρόβλημα.

Ποιος πρέπει να γνωρίζει ότι υπάρχει σχέδιο κρίσης;

Αυτό εξαρτάται από τις ανάγκες και τις προτιμήσεις του νέου. Σε έναν φοιτητή με ιστορικό σοβαρής κατάθλιψης, αυτοκτονικότητας, διπολικής διαταραχής ή ψύχωσης μπορεί να είναι χρήσιμο να έχει συμφωνηθεί εκ των προτέρων ποιος μπορεί να ενημερωθεί αν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις επιδείνωσης. Ο νέος μπορεί να επιλέξει έναν γονέα, αδελφό, φίλο ή άλλο πρόσωπο εμπιστοσύνης. Η αυτονομία δεν σημαίνει ότι πρέπει να αντιμετωπίζει μια σοβαρή κρίση χωρίς κανέναν γύρω του.

Πότε χρειάζεται να εξεταστεί αν ο νέος είναι έτοιμος να ζήσει μόνος;

Η ακαδημαϊκή ικανότητα και η ετοιμότητα για πλήρως ανεξάρτητη διαβίωση δεν είναι το ίδιο πράγμα. Ένας νέος μπορεί να είναι εξαιρετικά ικανός στις σπουδές του και παράλληλα να χρειάζεται σημαντική βοήθεια στην οργάνωση, στη διαχείριση χρημάτων, στη λήψη φαρμάκων ή στη διατήρηση καθημερινών ρουτινών. Αντί να τίθεται το ερώτημα «μπορεί ή δεν μπορεί να ζήσει μόνος;», είναι συχνά περισσότερο χρήσιμο να εξετάζεται ποιο επίπεδο υποστήριξης χρειάζεται. Για ορισμένους νέους η κατάλληλη λύση μπορεί να είναι φοιτητική στέγαση με μεγαλύτερη δομή, συγκατοίκηση ή συχνή επαφή με την οικογένεια. Για άλλους η πλήρως ανεξάρτητη διαβίωση μπορεί να είναι απολύτως εφικτή.

Τι γίνεται αν ο νέος θέλει να σπουδάσει μακριά αλλά οι γονείς φοβούνται;

Η ανησυχία των γονέων μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονη όταν στο παρελθόν έχει υπάρξει σοβαρή κρίση. Η απόφαση χρειάζεται να βασίζεται όσο γίνεται στην τωρινή λειτουργικότητα, στη σταθερότητα της κατάστασης, στην ικανότητα του νέου να αναγνωρίζει πότε χρειάζεται βοήθεια και στη διαθεσιμότητα υποστήριξης στον τόπο των σπουδών. Ο φόβος της υποτροπής δεν πρέπει από μόνος του να αποκλείει αναπτυξιακά σημαντικές ευκαιρίες. Από την άλλη πλευρά, η επιθυμία να «είναι όπως όλοι οι άλλοι» δεν πρέπει να οδηγεί στην αγνόηση πραγματικών αναγκών υποστήριξης. Η κατάλληλη απόφαση βρίσκεται στην ισορροπία ανάμεσα στην αυτονομία και στην ασφάλεια.

Μια δυσκολία στις σπουδές δεν σημαίνει απαραίτητα ότι πρέπει να εγκαταλειφθεί το πανεπιστήμιο

Όταν ένας νέος εμφανίσει επιδείνωση της ψυχικής του υγείας, μπορεί να θεωρήσει ότι έχει αποτύχει ή ότι δεν είναι ικανός για πανεπιστημιακές σπουδές. Μερικές φορές όμως χρειάζεται προσωρινή προσαρμογή του ρυθμού, θεραπεία ή μια περίοδος απομάκρυνσης από ορισμένες απαιτήσεις. Η εκπαιδευτική πορεία δεν χρειάζεται να είναι απολύτως γραμμική. Μια καθυστέρηση, αλλαγή προγράμματος ή προσωρινή διακοπή για λόγους υγείας δεν καθορίζει από μόνη της τη μελλοντική δυνατότητα ολοκλήρωσης των σπουδών. Προτεραιότητα είναι η αποκατάσταση της υγείας και η δημιουργία μιας βιώσιμης πορείας, όχι η διατήρηση ενός χρονοδιαγράμματος με οποιοδήποτε κόστος.

Πότε χρειάζεται άμεση βοήθεια;

Οι νέες ακαδημαϊκές απαιτήσεις μπορούν να προκαλέσουν άγχος, αλλά δεν πρέπει σοβαρά συμπτώματα να αποδίδονται απλώς στο «στρες της σχολής». Άμεση αξιολόγηση χρειάζεται όταν εμφανίζονται αυτοκτονικές σκέψεις με σημαντικό κίνδυνο, σοβαρός αυτοτραυματισμός, ψυχωτικά συμπτώματα με απώλεια επαφής με την πραγματικότητα, σοβαρή μανιακή διέγερση, αδυναμία κάλυψης βασικών αναγκών ή άλλη κατάσταση στην οποία ο νέος δεν μπορεί να παραμείνει ασφαλής. Σε αυτές τις περιπτώσεις προτεραιότητα είναι η ψυχική και σωματική ασφάλεια και όχι η παρουσία στα μαθήματα ή στις εξετάσεις.

Το πανεπιστήμιο είναι και αναπτυξιακή μετάβαση

Η έναρξη των σπουδών δεν είναι μόνο αλλαγή εκπαιδευτικού ιδρύματος. Συχνά συμπίπτει με τη μετάβαση από την εφηβεία προς τη νεαρή ενήλικη ζωή. Ο νέος καλείται σταδιακά να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την υγεία, τις σχέσεις, τα χρήματα, τον χρόνο και τις αποφάσεις του. Για έναν νέο με ψυχικές δυσκολίες, αυτή η ανάπτυξη της αυτονομίας εξακολουθεί να είναι εξίσου σημαντική. Η κατάλληλη υποστήριξη δεν έχει στόχο να τον κρατήσει εξαρτημένο. Έχει στόχο να του επιτρέψει να αναλάβει όσο γίνεται μεγαλύτερη ευθύνη χωρίς να χάσει τη φροντίδα που πραγματικά χρειάζεται. Μια καλά οργανωμένη μετάβαση συνδυάζει συνέχεια στη θεραπεία, πρακτική προετοιμασία, σταδιακή αυτονομία και ένα σαφές δίκτυο υποστήριξης. Οι καλές πρακτικές μετάβασης δίνουν ακριβώς αυτή την έμφαση: συντονισμένο σχέδιο, ενεργό συμμετοχή του νέου και σύνδεση των αναγκών υγείας με την εκπαίδευση, την ανεξάρτητη διαβίωση και την ευρύτερη ζωή του. Η ύπαρξη μιας ψυχικής δυσκολίας δεν σημαίνει ότι ένας νέος πρέπει να έχει μικρότερες προσδοκίες για τη ζωή του. Μπορεί όμως να σημαίνει ότι χρειάζεται περισσότερο προσεκτικό σχεδιασμό για να μπορέσει να πραγματοποιήσει με ασφάλεια και σταθερότητα τις ίδιες αναπτυξιακές μεταβάσεις με τους συνομηλίκους του.